اشعار زیبا، مناسبت ها

فدک و ماهیّت حقوقی آن

 

پرسش : فدک کجاست و ماهیّت حقوقی آن چیست؟

  سرزمین آباد و حاصل خیزى که در نزدیکى خیبر قرار دارد و فاصله آن تا مدینه حدود ۱۴۰ کیلومتر است، «فدک» نامیده مى شود.

از نظر قوانین اسلامى، سرزمین هایى که از طریق جنگ و نبرد فتح مى شوند،متعلق به عموم مسلمانان است، و به وسیله حاکمان اسلامى تحت عنوان «مفتوحه عنوه» اداره مى شود؛ ولى سرزمینى که بدون نیروى نظامى، از طریق صلح و سازش در اختیار پیامبر قرار گیرد، «انفال» و یا «فى‏ء» و به اصطلاح امروزى «املاک خالصه» نامیده مى شود و از آنِ شخص پیامبر مى باشد و از درآمد آن نیازمندى هاى مسلمانان را برطرف مى کند.

در سال هفتم هجرى که ارتش دژهاى مستحکم خیبر را محاصره کرد، همه آنها با قدرت نظامى فتح گردید، جز «فدک» که مردم آنجا از در صلح و مسالمت وارد شدند و اراضى آنان به صورت املاک خالصه درآمد، و در اختیار رسول خدا(صلى علیه وآله) قرار گرفت.

آنچه گفته شد، مورد اتفاق فقیهان اسلامى و مطابق با حکم مجید مى باشد، آنجا که مى فرماید: «وَ ما اَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما اَوْجَفْتُمْ عَلَیْهِ مِنْ خَیْلٍ وَ لا رِکابٍ وَ لکِنَّ اللَّهَ یُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى‏ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدِیرٌ».
(آنچه را از آنان (یهود) به رسولش بازگردانیده چیزى است که شما براى به دست آوردن آن زحمتى نکشیدید نه اسبى تاختید، و نه شترى، امّا خداى، فرستادگانش را بر آنچه خواهد چیره مى گرداند، که خداوند بر همه چیز تواناست).

فدک

از سوى دیگر، پیامبر را موظف مى سازد که حق «ذى القربى» را بپردازد. چنان که مى فرماید: «وآتِ ذَا الْقُربى حقّه»؛ (حق خویشاوندان را بپرداز).
نزدیک ترین فرد به رسول خدا(صلى علیه وآله) دخت گرامى او فاطمه(علیها السلام) بود، از این جهت «فدک» را به او بخشید و تا زمانى که پیامبر(صلى علیه وآله) زنده بود، کارگران حضرت زهرا(علیها السلام) آنجا را اداره مى کردند.

خلاصه اینکه :
۱- سرزمین حاصل خیزی بود که از طرف یهودیان با صلح و سازش در اختیار پیامبر اسلام(صلی علیه وآله) قرار داده شده بود .
۲- به چنین املاکی «انفال» و یا «فى‏ء» و به اصطلاح امروزى «املاک خالصه» گفته مى شود و از آنِ شخص پیامبر مى باشد و اختیار آن در دست ایشان می باشد.
۳- پیامبر را موظف کرد که حق «ذى القربى» را بپردازد. چنان که مى فرماید: «وآتِ ذَا الْقُربى حقّه»(۵؛ (حق خویشاوندان را بپرداز).
۴- نزدیک ترین فرد به رسول خدا(صلى علیه وآله) دخت گرامى او فاطمه(علیها السلام) بود، از این جهت «فدک» را به او بخشید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *